ADLİ KOLLUK

Adalet Bakanı Sn.Akın Gürlek bakanlık görevine gelinceye kadar yazılı ve görsel medyada İçişleri Bakanı tarafından yapılan operasyonlar ve ele geçirilen şüphelileri, suç unsurlarını sürekli olarak izleme aşinalığı kazanmıştık.

Sayın Akın Gürlek göreve geldikten sonra bu ve benzeri açıklamaları olması gerektiği haliyle artık kendisi yapmaya başladı.Sn.Akın Gürlek yaptığı bu hamle ile devletin kuvvetler ayrılığı ilkesindeki ayırt edici kalın çizgiyi çekmiş oldu. Ben bu hamlenin yargı organı bünyesinde oluşturulacak olan adli kolluk yapılanmasına doğru hızlı bir şekilde ilerleyeceğini değerlendiriyorum.

Malum olunduğu üzere devlet kavramı bir kamu tüzel kişilik yapıdır ve yasama, yürütme ile yargı organlarından oluşmaktadır. Devleti oluşturan bu organlar birbirinden bağımsız olarak ve kuvvetler ayrılığı ilkesi doğrultusunda görev yaparlar. İllerde görev yapan İl Valisi yürütme organını, Cumhuriyet Başsavcısı ise yargı organını temsil eder.

Kamu düzeninin korunması devletin asli görevidir. Devlet bu görevini yürütme organı aracılığı ile sağlar. Vatandaşların can ve mal emniyetinin sağlanmasına güvenlik denilmekle beraber, düzen ve güvenli olma hissini yaşama haline de asayiş denilmektedir.Genel kolluğun yürüttüğü bu hizmetlerin genel adı da mülki görevler olarak adlandırılmaktadır.

Devletin yürütme organı sorumluluğuna verdiği emniyet ve asayiş hizmetleri denilince ilk akla gelen Polis, Jandarma ve Sahil Güvenlik olmaktadır. Aslında yürütme organı sorumluluğundaki kamu düzeninin korunması görevinden sorumlu olan birçok kurum vardır. Bu sorumlulara genel kolluk, özel kolluk, yardımcı kolluk ve fahri kolluk gibi isimler verilmektedir.

Vatandaşa düzen ve güvenli olma hissini yaşatmak sanıldığı kadar kolay değildir. Vatandaş; hayatının normal akışı içerisinde iken bu duyguyu yaşayabilmelidir. Emniyet ve asayiş hizmetlerinde asıl olan suç oluşmadan önlemek, önleyici tedbirler almaktır. Bu önlemleri almak mülki hizmettir ve asli sorumlu illerdeki en büyük mülki amir olan valilerdir.  

Genel kolluk mevcut durumda iki görev şapkasını taşır halde görev yapmaktadır. Örneğin suçun oluşmasını önlemek için önleyici genel kolluk şapkasıyla mülki hizmet görevi yürüten genel kolluk bir suçla karşılaştığında veya suç tespit ettiğinde adli amir olan Cumhuriyet Başsavcılığına durumu bildirerek adli kolluk yetkisi alarak Cumhuriyet Savcısı Vekili şapkasını giyerek adli soruşturma yürütmektedir. 

Genel kolluğun asli görevi olan mülki görevlerine ek olarak adli kolluk olarak yetkilendirilip adli görevi aynı anda yürütebiliyor olması günümüz şartlarına ve ileri demokrasi anlayışına uygun düşmemektedir. Sayın Akın Gürlek’in de üzerinde çalıştığını değerlendirdiğim ve yargı organına doğrudan bağlı olarak görev yapacak olan adli kolluk yapılanmasına çok gecikmeden geçilmesinde her yönüyle yarar olacağını değerlendiriyorum.

Mevcut durumda adli soruşturmalarda mülki görev alanı ve sorumluluk bölgesi kıstasına uymak zorunda kalmadan istediği genel kollukla adli soruşturma yapma yetkisine sahip olan illerde görevli Cumhuriyet Başsavcılarının kendi bünyelerinde oluşturulacak adli kolluk müdürlükleri nezdinde adli kolluk amiri ve memurları kadrosunu halen adli kolluk görevleri ile yetkilendirilmiş genel kolluk mensuplarını devralıp oluşturabileceklerini değerlendiriyorum.

Adli kolluk yapılanmasına yönelik çalışma emarelerinin gerçekleşmesi halinde genel kolluğun ve adli kolluğun asli görevlerindeki etkinlikleri artacak, kuvvetler ayrılığı ilkesi işlerlik kazanacak, adli kolluk ve genel kolluk sicil amirleri ayrılıp faaliyetlerinin denetimleri özellikli hale gelecektir.

(Yayınlanan yazılar, köşe yazarlarının kendi şahsi görüşüdür.)