Hasan TOPÇU
Hasan TOPÇU
Giriş Tarihi : 23-11-2020 11:28

HİLALİ VE HELALİ SEVMEK

  Bizim hilale sevdamız yeni değildir.Hilale aşk ,ilahi aşktır.Yüzyıllarca hilali şiirlerimize söze döküşümüz bundandır.Hilali ve helalı sevmek yiğitlik ister.Hilali sevmek kılıç kuşanıp davası için çalışmak demektir.Helali sevmek ise hayatın bütün yorgunluğuna rağmen emek verip ,az demeden tatsız demeden şükredebilmektir.Şimdi şiirlerde işlediğimiz ay yüzlü güzeller tarihte şöyle bir acıklı  hikaye ile girer edebiyatımıza;

   Kür Şad'ın oğlu Urungu da Kutluk Şad'ın yanında yer alır. Büyük bir mücadele sonucunda devleti yeniden kurarlar. Kutluk Şad da kağan olur. Çinlilerle, Kitaylarla, Dokuz Oğuzlarla yapılan savaşlarda zaferler kazanılır. Bir süre sonra Dokuz Oğuz Kağanı'nın kızı Ay Hanım ile Kür Şad'ın oğlu Urungu arasında aşk başlar. Ancak bu aşk fazla sürmez. Ay Hanım, bir savaşta yaralanır ve ölür. Urungu, hayatta kavuşamadığı sevgilisini yanına alarak ölüm uçurumuna atlayarak intihar eder.Bilinmez bu hikaye ne kadar etkilemiştir edebiyatımızı ama ay hep etkilemiştir bizi. Ay aynı zamanda İslamiyet’in sembolü olmuştur.

  "Olgun, tamam, kâmil" anlamına gelen, ayın en parlak ve dolgun halini ifade eden bedir, Türkçe'de "dolunay, ayın on dördü" gibi tabirlerle karşılanır, ayrıca edebî metinlerde bedr-i münîr, bedr-i tamâm, bedr-i kâmil, mâh-ı şebefrûz, mâh-ı tâbân, mâh-ı münevver gibi isimlerle de anılır. Bedir ayın en iri, en ışıklı devresidir. Edebiyatta rengi, büyüklüğü, yuvarlaklığı, yüksekliği ve parlaklığı yönünden söz konusu edilir. Gece etrafı aydınlatması, ışığını güneşten alması, akşam doğup gökte uzun süre kalması, güneş doğunca batması da özellikle üzerinde durulan hususlardır. Bir pınara veya çeşmeye benzetilen, arza nur ve feyiz akıtan dolunay, âb-ı hayâtın dışında karanlıklar ülkesine giren Hızır'ı temsil eder. Hızır nasıl bilhassa darda kalanlara yardımcı ve rehber olmakta, imdada yetişmekteyse bedir de karanlıkta kalanlara Hızır gibi yardımcı olmaktadır.

  Dolunayın hâle ile birlikte ele alındığı da olur. Ay aydınlığını veya bazı gecelerde ayın etrafında görülen beyazlığı ifade etmek için kullanılan hâle, sanki ayı kucaklamış, visale ermiş gibi hayal edilir. Matem elbisesine, örtüye veya baş örtüsüne de benzetilen hâle bazen bele sarılan kırmızımsı bir şaldır. O ayın evidir. Dolayısıyla ay gibi sevgili de geceleri evinden dışarı çıkamaz. Dolunay şehir, hâle de şehrin etrafındaki surlardır. Bu yüzden ay gibi güzel de şehirde mahsur kalmıştır. Dolunay âşık veya boynu bağlı kul olarak düşünüldüğünde hâle onun gerdanlığı, "tavk"ı olur.. Ay, siyah veya mavi elbisesiyle asuman dönme dolabına binmiş veya can semasında seyreden, ışıyan bir dilber, yıldızlar başına saçı olarak dökülen bir yeni gelindir. Sevgili dolunay gibi kusursuz ve mükemmel olmakla beraber bazen çıplaklığından utanıp bulutların arkasına gizlenir.

  Somun ekmeği şeklinde olan dolunay ayrıca nurdan bir tabağa, gümüşten bir kâseye, iki kefeli bir teraziye veya ölçeğe de benzetilir. Dolunay, gök padişahının nurdan bir tacı, gök askerinin altın üsküfü, külâhı, akçesi, güneşle birlikte gözlüğüdür. Cam aynalarla beraber ince levha haline getirilmiş demir, gümüş veya altından yapılma yuvarlak aynalar da vardır. Bu yüzden dolunay gümüşten, güneş de altından bir aynadır. Bir başka ifadeye göre güneş gökyüzü berberinin sarı tası, dolunay da aynasıdır. Gümüş ayna zamanla paslanmakla, oksitlenmekle lekelenir ki yüzü gölgeli veya lekeli görünen dolunay da bu durumdaki bir aynaya benzetilir.

    Ay, hareketleri sonucunda safha safha küçülüp tekrar büyür. Dolunay iken kemale ermiştir, tamamdır; diğer zamanlar ise noksandır. Bu durumda da dolunay sevgili, hilâl âşıktır. Dolunay parlaklığı ve beyazlığı itibariyle kâğıda benzetilmiştir.

  Tasavvufî edebiyatta da güneş gibi vahdeti temsil eder. Allah'ın esmâ ve sıfatlarının çeşitli tecelli ve özelliklerini yansıtır. Cemal ve muhabbetin tecellisi, ilâhî tecelliyat nurlarının mazharıdır. Aynı zamanda Hz. Peygamber'i sembolize eder. Ay, ışığını nasıl güneşten alıyorsa Hz. Peygamber de vahyini Allah'tan almaktadır. Ayın bir yüzü aydınlık, diğer yüzü karanlıktır. Bu münasebetle iman ve nefsin birlikte bulunduğu gönüle benzerliği yönünden ele alındığı da olur. İman veya küfrün merkezi birdir, yani kalptir. Eğer kalp iman ve vahdet nuruyla dolmuşsa o gönüldür, dolunaydır; eğer kalp zulmette kalmış, maddî gailelerle dolmuşsa o nefistir, yani tutulmuş bir aydır.

    Diğer en kıymetli değerimiz helal lokmadır.Her hikmet helale verdiğin değerle çoğalır.
Mevlânâ ; “İlim de hikmet de helal lokmadan doğar; aşk da, merhamet de helal lokmayla meydana gelir. Bir lokma, haset ve hileyi netice verirse, cehalete ve gaflete sebeb olursa, bil ki, o lokma haramdır. Hiç buğday ekilip de arpa hasat edildiğini gördün mü?” demiş; hem sâlih bir insan olmanın hem de sâlih evlat yetiştirmenin helal rızıkla çok alâkalı olduğuna vurguda bulunmuştur.”

  Alim, bir insan yetiştirmenin temeli helal rızıkla yetiştirmektir.Helal lokma, insanı ,mert sözünün eri ,,dürüst ve erdemler taşıyan bir gönül yapar.

  Derdimi ve davamı soranlara ‘helali ve hilali sevmek’ dememin temel sebebi budur.Hilali sevmek yüreğe yiğitlik katıp,kılıcını kuşanıp meydana çıkmasını sağlıyor.Helali sevmek ise ,insanı heva ve hevesinden uzak tutarak sabırlı bir birey yapıyor.

Derdi davası olmalı insanın bu derdin adı;

Hilali ve helali sevmek.

 

 

 

NELER SÖYLENDİ?
@
Hasan TOPÇU

Hasan TOPÇU

DİĞER YAZILARI DARILMIŞ GÜLE BÜLBÜL 18-01-2021 12:05 ÖNKUZU 12-01-2021 11:36  KARACAOĞLAN‘LA PINARBAŞI SOHBETİ 04-01-2021 13:37 GÖRÜNTÜ ALDATIR 28-12-2020 19:49 CEPHEDE GİZLİ SEVDA 21-12-2020 15:12 TOYGAR HASAN 14-12-2020 13:10 NASİP VE RIZIK 07-12-2020 13:22 RÜZGÂRLA SEVMEK ÜZERİNE 30-11-2020 10:46 HİLALİ VE HELALİ SEVMEK 23-11-2020 11:28 Gönül Dağı 16-11-2020 12:45 ZENGİNLİK ÜZERİNE 09-11-2020 13:38 Ben seni sevdiğimi dünyalara bildirdim! 02-11-2020 17:31 “Fadime Bacı” 27-10-2020 11:56 TÜRKÜ GÖZLÜM 19-10-2020 10:50 ‘’DUR YOLCU ANITI’’ 12-10-2020 22:00 KÜSMÜŞÜM 05-10-2020 16:45 SARI GELİN 28-09-2020 12:13 BİR SEVDAYI TAŞIR SESSİZ GEMİ 22-09-2020 22:25 NEDİM VE SEVGİLİ 14-09-2020 13:21 DRAMA KÖPRÜSÜ VE HASAN 07-09-2020 10:49 Milyon Kere Ayten 01-09-2020 10:45 Leyli Leyli 24-08-2020 17:13 NIZAM I ALEM ÜLKÜSÜ (MEFKÜRE) 10-08-2020 23:45 GÜZEL OLMAYAN KIZIN, KABUL OLMAZ ORUCU 06-08-2020 11:19 CEVİZ AĞACI 27-07-2020 11:14 SİLVER CİTY’DE İKİ ÇANAKKALE ŞEHİDİ 20-07-2020 13:08 ZOR BELA 13-07-2020 12:13 BİR MENDİL ALDIM DEREDEN 08-07-2020 12:51 GİDİYORUM 29-06-2020 12:18 MANDA YUVA YAPMIŞ SÖĞÜT DALINA 15-06-2020 13:46 SEVDALIK ÜZERİNE 08-06-2020 14:08 SEVMEK 29-05-2020 21:50 Şems Tebriz-i ile Hasbihal 24-05-2020 15:06 MEVLANA İYİ GELDİ 16-05-2020 14:23 HASGÜL MASALLARI YARALI ARI İLE BOZ AYI 04-05-2020 23:53 YOKLUĞUNDA BULMAK 27-04-2020 22:12 GİDİNCE SEVDA BİTER Mİ? 19-04-2020 11:54 DOSTUN ATTIĞI GÜL 12-04-2020 12:54 CANBERK 05-04-2020 23:48 FUZULİ İLE BİR GÜN 31-03-2020 21:51 YIKTIN GÖNÜL SARAYIMI 23-03-2020 12:02 ÜÇ CAMİ VE ÜÇÜNCÜ MUSTAFA 16-03-2020 13:47 SEVDA DEDİĞİN BÖYLE OLMALI 09-03-2020 14:16 NEDEN HASGÜL MASALLARI? 02-03-2020 22:08 BÜLBÜL İLE HÜKÜMDAR 24-02-2020 14:59 BİR BOŞANMA 10-02-2020 11:53 AT, EŞEK, BOĞA VE  KAPLAN 03-02-2020 14:42 HORMONLU ZENGİNLİK 28-01-2020 13:25 ’BİZİM İÇİN ŞAMPİYON’’ 22-01-2020 17:32 UMUT GÖZLÜM 14-01-2020 17:04 YENGÜLLÜK ETMEK 06-01-2020 12:06 hasgül masalları 4-SOKAK KEDİSİ İLE EV KEDİSİ 30-12-2019 15:53 ASLAN YALANI 23-12-2019 17:06 ‘’İŞTE O GÜN BU GÜN’’ 19-12-2019 14:16 HASGÜL MASALLARI 3 16-12-2019 21:50 HASGÜL MASALLARI (2) 09-12-2019 12:57 DAMLA BİLE DEĞİLDİM 02-12-2019 10:06 HASGÜL MASALLARI 26-11-2019 21:53 KURNAZ TİLKİ 18-11-2019 19:58 NELER ETTİN NELER ETTİN 11-11-2019 13:31 BİR AYRILIK TİRADI 04-11-2019 21:44 BE GÜLÜM 28-10-2019 19:30 “ÇOCUK ASKER” 21-10-2019 14:43 BEN SENİ VATANIM GİBİ SEVDİM 14-10-2019 16:45 MİDO ÇAVUŞ 07-10-2019 12:11 SAKA HÜSEYİN 30-09-2019 11:41 ESKİYEN SEVDALAR 25-09-2019 12:00 FRANSIZ GENERALİN HATIRASI 25-09-2019 11:37 OKULLAR AÇILIRKEN 02-09-2019 21:47 TANIK 26-08-2019 18:26 ENKAZDAN SES GELMİYOR! 19-08-2019 09:57 ‘’HANİ HERŞEYİNDİM BEN SENİN’’ 07-08-2019 10:51 SUS DELİKANLI YÜREĞİM 29-07-2019 17:47 KAF DAĞINDAN DÖNDÜM GÜZEL 23-07-2019 10:25 SENİN NE BÜYÜK SEVDAN VAR 16-07-2019 12:16 KÜÇÜK KÜÇÜK BİRİKTİRDİĞİM BÜYÜK SEVDAMSIN 08-07-2019 16:58 GİTME ZAMANI 01-07-2019 12:20 BİR MEZARLIK MASALI ! 24-06-2019 13:36 ARKADAŞ OLMAYAN EŞ 11-06-2019 10:38 ÖĞRENİLMİŞ ÇARESİZLİK 06-06-2019 09:15 KALP 27-05-2019 11:35 NE LÜZUM VAR BÖYLE ÇİLE ÇEKMEYE? 20-05-2019 11:05 DAHA ÖLMEDİM Kİ SEVMESEM SENİ 14-05-2019 14:36 EFSANE SEVDALARA ÖZENME 06-05-2019 11:19 KISKANMAK 29-04-2019 09:17 SENİ ÜZGÜN GÖRSEM! 22-04-2019 18:39 BİR AYRILIK YAZISI 15-04-2019 10:06 NEDEN SEVDAMIZ? 02-04-2019 19:36 KÜFRÜ TAŞIMAK 27-03-2019 09:57 TEŞEKKÜR CİMRİSİ 19-03-2019 11:49 ANLADIM Kİ! 11-03-2019 12:30 ÜLKÜ SEVDASI 05-03-2019 16:24 GERÇEK BİR SOYKIRIM OLDU HOCALI'DA 27-02-2019 08:12 VAZGEÇMEK 26-02-2019 11:40 NAAT 19-02-2019 10:18 ARANAN SUÇLU BENİM 12-02-2019 12:13 BENİM BİR DERDİM VAR 06-02-2019 12:30 YAR DEMEDİN 28-01-2019 20:30 BİLİNMEYEN EFSANE 23-01-2019 22:46 KAR YAĞDI 08-01-2019 14:24 SEVGİSİZ YAZILMAZ Kİ! 03-01-2019 15:01 VAY DELİ GÖNÜL! 26-12-2018 18:43 İSTANBUL  18-12-2018 15:38 SEVGİ İNSANLIĞIN KANUNUDUR 11-12-2018 11:04 DAHA CİDDİ YAZILAR YAZMALI 06-12-2018 19:55 SEVEN GÖNÜLLE SEVECEK GÖNÜL FARKI 05-12-2018 12:49  KİMSE ÖLMEZ SEVDADAN 27-11-2018 15:10 SURİYELİ’LER VE VATANDAŞLIK 20-11-2018 12:21 YANIK SİPAHİ GELDİ 13-11-2018 08:50 SOKAK ÇOCUKLARI 06-11-2018 13:04 SEVGİ VARSA TAŞIDIĞIN YÜKÜN AĞIRLIĞI VIZ GELİR 25-10-2018 12:26 BEN SAKARYA 17-10-2018 19:15 BEN BÖYLE SEVERİM 10-10-2018 09:47 SEVERSEM SEVDALIMSIN 02-10-2018 16:38 BİR ŞİİRİ OLMALI İNSANIN 25-09-2018 11:27 ÇARŞAMBA'YI SEL ALDI... 19-09-2018 15:48 HEKİMOĞLU 11-09-2018 17:39 YANIK SİPAHİ 06-09-2018 19:19 ‘’O ŞİMDİ MAHKUM’’ 28-08-2018 12:48 İKİ AĞACIN MASALI 16-08-2018 10:42 ŞAİR GÖNÜLLERDE AŞK 07-08-2018 10:42 SADAKATSIZ 01-08-2018 10:27 EĞİTİMİN GÜZEL YÜZÜ 26-07-2018 18:54 HASET DUYGULAR 25-07-2018 13:59 BU ZULME KİM DUR DİYECEK? 19-07-2018 10:53 İÇİMDEKİ ÇOCUK ÖLMELİ! 10-07-2018 12:14 SEVDA ENGEL TANIMAZ 28-06-2018 15:38 İLAHİ SEVDA VE KUL SEVDASI 19-06-2018 18:20 UNUTMAK 07-06-2018 18:20 SEÇME VAKTİ 30-05-2018 18:50 MERTLİK HIRKASI 21-05-2018 15:34 SEN YAĞMURSUN, BEN BULUT 08-05-2018 16:40 DOST YARASI 03-05-2018 18:43 ‘’BÖYLE SEVMEK GÖRÜLMEMİŞTİR’’ 29-04-2018 12:37 SAĞ YANIM 25-04-2018 18:39 SOL YANIM 17-04-2018 10:47 ZATEN ÖLMEYİ BİLİYORLAR 10-04-2018 18:50 BOŞVER  DOKTOR! 04-04-2018 11:12 SEVGİ DİLİ  28-03-2018 17:17 TÜRK ÇADIRI 22-03-2018 07:59 KIZKULESİ’NDE BİR EFSANE 07-03-2018 20:56 SEVDAMIZ 01-03-2018 10:29 OKÇULUK 19-02-2018 11:07 NİĞBOLU ZAFERİ 15-02-2018 13:52 EĞİTİMİN GÜZEL YÜZÜ 05-02-2018 20:20 KELEBEK ETKİSİ 25-01-2018 22:45 KANATLANIP UÇMAK 18-01-2018 15:14 PİR-İ TÜRKİSTAN 08-01-2018 17:25 HUMA KUŞU 30-12-2017 09:54 DERDİMİZ KUDÜS 08-12-2017 13:47 MELİKE ROMANI 28-11-2017 19:35 Özgürlük Savaşçısı 20-11-2017 14:22 Nilüfer 01-11-2017 13:05 GİTMEK 20-10-2017 09:56 SÖYLEYECEKLERİM VAR 11-10-2017 16:38 YAZMAK 06-10-2017 13:39 ŞİİR 21-09-2017 21:28 GELİN KAYASI-2 13-09-2017 12:56 GELİN KAYASI 05-09-2017 18:30 SÜLBÜS TEPESİ 13-08-2017 15:40 BİR SEVDA MASALI 28-07-2017 17:39 15 TEMMUZ 04-07-2017 14:38 KATAR DERDİME DERT KATTI 21-06-2017 23:35 ZELİHA’NIN GÖZYAŞLARI 08-06-2017 22:36 VAKİTSİZ NAMAZ 30-05-2017 14:44 YASAK DUYGULAR 22-05-2017 14:08 SULTAN MURAD'IN DUASI 09-05-2017 12:36 ADALET 25-04-2017 13:25 NAR-I  AŞK 18-04-2017 13:14 MEMLEKET İSTERİM 12-04-2017 20:39 TÜRK USULÜ BAŞKANLIK HAYIRLI OLSUN 03-04-2017 20:42 TARİHTEN BİR SAYFA 21-03-2017 15:50 EDEPLİ YAŞAMAK 15-03-2017 23:36 DÜNYA KADINLAR GÜNÜ 07-03-2017 16:07 SEVDA 01-03-2017 10:34 EVET Mİ ?  HAYIR MI? 14-02-2017 12:37 EĞİTİM 07-02-2017 12:03 AHVÂLİMİZ 31-01-2017 13:06 MEFKÛRE 16-01-2017 14:36 BU BAYRAĞIN YÜZYILI  03-01-2017 12:52 SARIKAMIŞ 28-12-2016 06:54 HALEP 22-12-2016 12:18 ŞEHİTLER TEPESİ 12-12-2016 16:01 SONSUZLUK MURADI (Hz. Muhammed) 06-12-2016 13:13 GENÇLİK 22-11-2016 11:36 SÖZ SÖYLEME SANATI 16-11-2016 14:29 OĞLUM HESAN NE HALDESAN 10-11-2016 11:21 AŞK GÜNEŞE BENZER 01-11-2016 13:40 BİR KALBE KAÇ SEVDA SIĞAR? 26-10-2016 19:07 TÜRKÜLERDEKİ SEVDA 18-10-2016 14:25 BURADA BEN VURULDUM 11-10-2016 20:40 KOMŞUNUN TEMİZLİĞİ  29-09-2016 19:41 BAYRAK 19-09-2016 19:51 KANLI DÜĞÜN 23-08-2016 15:16 İLİM PINARI 26-07-2016 12:26 Darbe ! 19-07-2016 20:33 İnadına Ölmek 28-06-2016 19:12 Yanmak 21-06-2016 00:33 Ermeni ! 06-06-2016 11:08 Eyvallah 01-06-2016 01:17 Vicdan 23-05-2016 23:56 İlkesiz Ülküsüz Yaşamak 17-05-2016 00:39 Müsterih Ol Güzellik 02-05-2016 11:22 Pençe Yemiş Aşiyan 27-04-2016 11:22 Kadına Şiddet 18-04-2016 21:04 Aşk 11-04-2016 20:50 Şehitlik 01-04-2016 11:07 İyilik-Kötülük 22-03-2016 22:51 Ankara 14-03-2016 00:33 Kadın 08-03-2016 22:45    28 Şubat 29-02-2016 17:38 Huzur 22-02-2016 17:30 Vatan Sevgisi 10-02-2016 16:00 Başkanlık Sistemi 30-01-2016 19:15 Zenginlik 24-01-2016 22:08 Canlı Bomba 16-01-2016 19:34 Liderler ve Müslüman Liderler 10-01-2016 22:23 Ege'de İnsanlık Dramı 31-12-2015 20:46
NAMAZ VAKİTLERİ
HAVA DURUMU
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
ANKET OYLAMA TÜMÜ
Sitemizin yeni halini nasıl buldunuz?
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA